Geboren in Groningen op 18 maart 1951
Overleden in Ubbergen op 28 juni 2010 (59 jr.)
Sjoerd Kooistra was één van de grootste horeca-ondernemers van Nederland en als zodanig ook de eigenaar van alle grote homohorecazaken in de Reguliersdwarsstraat.
Sjoerd Kooistra kwam in 2003 in opspraak toen binnen een half jaar tijd de exploitanten van maar liefst 18 van zijn zaken failliet gingen. Daaronder waren de Soho in de Reguliersdwarsstraat en alle 6 zaken aan de zuidzijde van de Grote Markt in Groningen. De betreffende cafe's zelf bleven, op enkele uitzonderingen na, echter gewoon geopend, zodat vermoed werd dat het om faillissementsfraude zou gaan.
Gevolgen
Zo zou Kooistra van zijn pachters een te hoge pacht vragen, waardoor zij na een paar jaar vanzelf failliet gingen en leveranciers, de belastingdienst en uitkeringsinstantie UWV achter het net visten. Kooistra zou hier geen last van hebben, want hij liet de zaak gewoon weer door een andere pachter c.q. een andere BV pachten.
Schema's uit het onderzoek naar de faillissementen van 2003
- klik erop voor een vergroting in PDF -
Onderzoek
Tot een strafrechtelijke veroordeling van Kooistra wegens fraude of oplichting is het nooit gekomen. Wel waren de faillissementen voor het Amsterdamse stadsbestuur aanleiding om onderzoek te laten doen naar wat inmiddels de "Kooistra-methode" was gaan heten. Burgemeester Cohen besloot daarop om verdachte aanvragen voor een horecavergunning voorlopig te weigeren.
Tegemoetkoming
Om weer voor vergunningen in aanmerking te komen en als blijk van goede wil, heeft Kooistra in 2004 ingestemd met de door de gemeente gestelde voorwaarden, namelijk dat ook zijn naam op de horecavergunningen zou komen en dat hij ook persoonlijk financieel bij de verpachte zaken betrokken blijft. Daartoe heeft hij eind 2005, middels de Gouden Kooi BV, een belang van 51% genomen in de aandelen van de BV's waarmee zijn acht grootste Amsterdamse zaken gepacht worden.
Herstructurering
Enige tijd later heeft Kooistra zijn aandelen in de Gouden Kooi BV overgedragen aan zijn nichtje en naaste medewerkster Grietje van der Veen. Volgens hemzelf was dat niet in strijd met de gemaakte afspraken. Inmiddels werden zijn zaken ook niet meer verpacht aan de BV's van de pachters, maar aan BV's waarvan de aandelen in handen zijn van Kooistra's medewerkers. Nadien zijn er met de gemeente geen bijzondere problemen meer geweest.
Achterstallig
Eind 2009 begonnen echter nieuwe problemen, dit keer met de grote bierbrouwers. Zo bleek eind december van dat jaar Heineken een kort geding tegen Kooistra te hebben gewonnen. Daarin gaf de rechter Heineken toestemming om de Exit en het Exit Café te ontruimen als Kooistra de achterstallige huur voor deze zaken niet binnen twee weken zou voldoen. Dit gebeurde niet en zodoende werden beide zaken op 6 april 2010 door Heineken leeggehaald en gesloten.
Veroordeling
Ondertussen had Heineken op 31 maart 2010 weer een volgend kort geding gewonnen. Daarin veroordeelde de rechter Sjoerd Kooistra en enkele aan hem gelieerde BV's tot het betalen van achterstallige huren met betrekking tot de café's Dante, Luxembourg en April, alsmede The Three Sisters/New York Steakhouse.
Gouden Kooi
De panden waarin deze zaken gevestigd zijn werden sinds 2008 door Kooistra's moederbedrijf Plassania verhuurd aan Heineken, die ze op zijn beurt weer doorverhuurde aan Gouden Kooi BV. De huur die Gouden Kooi aan Heineken diende te betalen werd echter tot en met maart 2009 door Plassania direct bij de diverse pachters opgehaald en vervolgens verrekend met de huur die Heineken aan Plassania verschuldigd was.
Schema van het Kooistra-concern voor zover van toepassing
op de horecazaken in de Reguliersdwarsstraat
Situatie sinds april 2008
- klik erop voor een vergroting -
Kropa
Vanaf april 2009 was het de bedoeling dat Kropa Exploitatie BV de positie van Gouden Kooi BV zou gaan innemen, maar in november bleek dat Heineken daar niet mee akkoord ging. Ondertussen had Kropa al wel al die maanden de huur bij de pachters opgehaald, maar die niet aan Heineken doorbetaald. Er was immers nog geen huurovereenkomst tussen Heineken en Kropa.
Verkeerd
De huurpenningen voor de eerdergenoemde horecazaken zijn dus niet bij Heineken terechtgekomen, omdat ze niet, zoals afgesproken, aan Gouden Kooi, maar voorbarig aan Kropa afgedragen waren. Van Kropa kon Heineken de huur niet invorderen omdat ze daarmee geen overeenkomst hadden, en van Gouden Kooi niet, omdat het geld daar niet was terechtgekomen.
Achterstand
Vanaf december 2009 zijn de pachters van de verschillende cafe's de huur rechtstreeks aan Heineken gaan betalen, maar ook dat is slechts gedeeltelijk gebeurd. Hierdoor was feitelijk een huurachterstand van in totaal zo'n 2 miljoen euro ontstaan.
Om dit geld alsnog te kunnen innen besloot Heineken het bovengenoemde kort geding aan te spannen. Sjoerd Kooistra kwam over dit alles aan het woord in de talkshow Pauw & Witteman:
Sjoerd Kooistra bij Pauw & Witteman, 6 april 2010
Vorderingen
Ook het internationale brouwerijconcern AB InBev liet niet lang daarna weten dat zij 10 zaken van Kooistra wilden laten ontruimen als de achterstallige huren daarvoor niet alsnog betaald werden. En alsof dat allemaal nog niet genoeg was, wilde koffiebrander Smit & Dorlas eind april 2010 zelfs het faillissement van Kooistra's onderneming Plassania Beheer BV aanvragen. Met een tijdige regeling van het betalingsgeschil kon dit echter voorkomen worden.
Ontruimingen
De vorderingen van Heineken had Sjoerd Kooistra willen verrekenen met geld dat hij nog van de brouwer tegoed had. Heineken ging daar echter niet mee akkoord en zette de ontruimingen door. Daarop werd café Dante in de Spuistraat gesloten, vervolgens op 19 mei The Three Sisters/New York Steakhouse aan het Rembrandtplein en op diezelfde dag ook het voorste gedeelte van de April in de Reguliersdwarsstraat.
Hoewel het achterste deel openbleef, veroorzaakte de gedeeltelijke sluiting van Amsterdams beroemdste homocafé toch flinke ophef in de gayscene. Na speculaties over een mogelijke val van Kooistra, sprak men nu ook over het einde van de Reguliersdwarsstraat als homo-uitgaanscentrum.
Einde
Het einde zou nog dramatischer komen dan men voor mogelijk had gehouden. Op dezelfde dag dat de Amsterdamse rechtbank uitspraak zou doen in het kort geding dat Heineken had aangespannen wegens de huurachterstand van onder meer zijn geliefde gay pub Soho werd Sjoerd Kooistra door de politie levenloos aangetroffen in zijn villa in Ubbergen.
De villa van Sjoerd Kooistra
tijdens het politie-onderzoek
Onderzoek
Er werd een grootschalig forensisch onderzoek ingesteld, maar nog voor dat de resultaten daarvan bekend waren, liet Kooistra's advocaat en goede vriend Oscar Hammerstein weten dat het om zelfmoord zou gaan als gevolg van de keiharde opstelling van Heineken. Familieleden van Sjoerd Kooistra konden zich dit niet voorstellen en dachten eerder aan een liquidatie. Later werd echter door de politie bevestigd dat de horecamagnaat inderdaad door zelfmoord om het leven is gekomen.
Gesprek met advocaat Oscar Hammerstein
n.a.v. het overlijden van Sjoerd Kooistra
(video: Menne Vellinga/MVS Media)
Erfgenaam
Enige erfgenaam van Sjoerd Kooistra is zijn echtgenoot Dick Loorbach, aan wie hij op 18 juni nog het horecabedrijf Kaap Hoorn in Groningen in eigendom had overgedragen. In zijn laatste sms-bericht aan Heineken-directeur Philip de Ridder had Kooistra op 22 juni laten weten dat hij het "graag goed wilde regelen voor Dick".
Directeuren
Het horeca-imperium van Kooistra kreeg voorlopig een tweehoofdige leiding: op 29 juni 2010, één dag na zijn dood, werden Grietje van der Veen en Bert Loorbach al ingeschreven als nieuwe directeuren van Plassania Beheer BV.
Bert Loorbach is de 9 jaar oudere broer van Dick Loorbach.
Grietje van der Veen is een nicht van Kooistra en was jarenlang zijn naaste medewerkster bij Plassania. Bovendien is zij enig aandeelhouder van Gouden Kooi BV, waar o.a. de zaken in de Reguliersdwarsstraat onder vallen.
Reorganisatie
Twee dagen later, op 1 juli 2010, hebben beide nieuwe directeuren twee stichtingen opgericht om de geldstromen van het Kooistraconcern op een inzichtelijkere manier te kanaliseren:
- De Stichting Debiteurenbeheer Plassania Beheer Cs. beheert nu de pachtgelden en vermogensbestanddelen voor zover die verschuldigd waren tot en met 30 juni 2010.
- Voor de pachtgelden e.d. die vanaf 1 juli binnenkomen is de Stichting Incasso Huren en Pachten Plassania Beheer Cs. opgericht.
- Zie de nieuwsberichten alhier voor de allernieuwste ontwikkelingen
Artikelen
- Rob van den Berg, "Ik blijf liever achter de schermen", in: De Gay Krant, nr. 336, 4 juli 1997.
- Paul Roggema, Shoppen en uitgaan in de Reguliersdwars- straat, in: Culture & Camp, jrg. 3 (1997), nr. 34 (dec.)
- Bart Middelburg, Sjoerd Kooistra richt vizier nu op Gay Avenue, in: Het Parool, 10 november 2007.
- Edwin Reinerie, Koning Kastelein, in: Winq, nr. 17, dec. 2007/jan. 2008.
- Brouwerij Inbev: horecabaas Kooistra in financiële nood, in: Het Parool, 5 januari 2010.
- Albert de Lange, Kooistra staat opnieuw overal buiten, in: Het Parool, 20 maart 2010.
- Stefan Vermeulen, De wankelende horecatycoon, Sjoerd Kooistra en het gelul, in: Nieuwe Revu, 2010, nr. 20, p.28-32.
- Stefan Vermeuken, Dood door schulden, de laatste maanden van de steeds wanhopiger Sjoerd Kooistra, in: Nieuwe Revu, 2010, nr. 27, p. 22-26.
- Joost van Kleef & Henk Willem Smits, Getapte jongen, in: Quote, augustus 2010, p. 54-64.
- Sjoerd Kooistra: I.M., in: Winq, augustus 2010, p. 18-19.
De vorderingen van Heineken had Sjoerd Kooistra willen verrekenen met geld dat hij nog van de brouwer tegoed had. Heineken ging daar echter niet mee akkoord en zette de ontruimingen door. Daarop werd café Dante in de Spuistraat gesloten, vervolgens op 19 mei The Three Sisters/New York Steakhouse aan het Rembrandtplein en op diezelfde dag ook het voorste gedeelte van de 