Functie
Ten behoeve van de grote huizen aan de Gouden Bocht waren aan de zuidkant van de Reguliersdwarsstraat talrijke koetshui- zen gebouwd.
Daarin konden op de begane grond koetsen en paarden gestald worden, meestal gescheiden van elkaar om te voorkomen dat de paarden de koetsen zouden bevuilen.
Zulke koetshuizen zijn direct herkenbaar aan de grote dubbele deuren, waardoor koetsen en paarden naar binnen konden. Op de bovenverdieping was vaak woonruimte voor koetsiers en ander personeel en/of opslagruimte voor hooi en stro.
Aanblik
Als gevolgd van de bouwverordening uit 1663 werden de koets- huizen aan de Reguliersdwarsstraat lage, brede, maar ondiepe gebouwen met een dwarsdak parallel aan de straatkant.
Vergeleken bij de smalle en hoge gebouwen overal elders in de binnenstad, gaven deze koetshuizen de Reguliersdwarsstraat een bijna dorpse aanblik.
In de 18e eeuw werden meerdere van deze oorspronkelijke kleine koetshuizen vervangen door grotere en hogere.
Voorbeelden
In de Reguliersdwarsstraat staan tegenwoordig nog 19 van zulke koetshuizen. Een mooi voorbeeld daarvan is het pand met de twee rondbogige dubbele deuren op nummer 36, waarin tegenwoordig de Soho is gevestigd. Ook de nummers 28 en 42, waarin nu restaurant Het Tuynhuys, resp. discotheek Exit zijn gevestigd, zijn voorbeelden van voormalige koetshuizen.
Tegenwoordig
Ook vandaag de dag zijn er in de Reguliersdwarsstraat nog re- latief veel stallingen, niet meer voor paarden en koetsen, maar voor de gemotoriseerde paardekrachten van automobielen.
Ook zijn de meeste van deze parkeergarages nog altijd bedoeld voor het achterliggende grootkapitaal aan de grachten: nummer 16 is de garage van de luxe kantoren van het Gouden Bocht Complex aan de Herengracht, nummer 75 de garage van de Fortis Bank aan de Singel en nummer 106 de garage van de GE Artesia Bank, eveneens aan de Herengracht.
Particulieren
Door de economische crisis als gevolg van de Franse bezetting en oorlogen rond 1800 kon de Amsterdamse elite zich de vroe- gere luxe vaak niet meer permitteren. Zij moesten afstand doen van personeel en materieel en daarbij werden dan ook hun koetshuizen verhuurt of verkocht aan particulieren.
Deze panden waren met hun grote deuren bijzonder geschikt voor kleine zelfstandigen die gebruik maakten van paard en wagen: transporteurs, expediteurs en (tussen)handelaren:
Koetshuizen in gebruik als bedrijfsruimtes (1936)
Deze panden werden in 1943 verwoest
(foto: Stadsarchief Amsterdam)
Garages
Toen in de 20e eeuw de paarden en wagens geleidelijk werden vervangen door automobielen, konden de paardenstallen een- voudig worden veranderd in garages voor het parkeren en repareren van auto's.
Een goed voorbeeld hiervan is het pand op nummer 106, waar sinds 1872 de meubeltransporteurs "Gebroeders Paris" gevestigd waren, dat in de jaren '50 de Rembrandt Garage was en tegen- woordig de parkeergarage voor de achterliggende GE Artesia Bank aan de Herengracht is:
De voormalige Rembrandt Garage in 2007
Links
- Over Koetshuizen
|
