Eerste café's
Reeds in vroeger eeuwen zullen er in de Regulierdwarsstraat lokaliteiten geweest zijn waar drank verkocht en gedronken werd. Met name in de Duvelshoek waren veel kroegjes en zogeheten tapperijen.
In het begin van de 20e eeuw waren in elk geval de volgende café's in de straat gevestigd: in 1917 zat op nummer 57 de Internationaal Bar en op nummer 87 café De Favoriet.
In 1926 zat op nummer 123 bovendien nog de Mignon Bar en op nummer 127 de Olympia Bar.
Dit zullen kleine buurtcafé's geweest zijn, hoewel de concen- tratie in het oostelijke deel van de straat doet vermoeden dat ze hun klandizie ook te danken hadden aan de handel en bedrijvigheid op en rond het Rembrandtplein.
Eerste restaurants
Het eerste (buitenlandse) restaurant in de Reguliersdwarsstraat was waarschijnlijk Ognibeni op 74. Dit populaire Italiaanse restaurant was er al in 1936 en bestond nog in 1969.
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen daar verschillende zaken bij: eind jaren '40 kwam op nummer 21 het kleine Franse restaurant Adrian, dat in 1975 was uitgegroeid tot een zaak met een "goede tot zeer goede keuken".
Niet veel later dan Adrian zal op nummer 84 het Indische res- taurant Medan geopend zijn, dat in 1953 werd opgevolgd door het Hollands-Indische restaurant Madoera.
Het oostelijke deel van de straat in 1969
met in het midden de Marathon Bar en rechts
het uithangbord van restaurant Ognibeni
(foto: Stadsarchief Amsterdam)
Jaren '60 en '70
In het oostelijke deel van de straat nam in de jaren '60 het aantal café's gestaag toe, zodat in de jaren '70 bijna de hele noordkant uit zulke zaken bestond:
op nummer 87 De Favoriet
op nummer 93 de Marathon Bar
op nummer 95 De Taveerne, daarna Old City Bar
op nummer 97 de Jenny Bar
op nummer 105 Walk Inn, daarna Papillon
op nummer 123-125 café Place Pigalle
Op nummer 129 café La Reserve
en tenslotte op nummer 131 het homocafé 't Toplicht.
Ook in de Korte Reguliersdwarsstraat waren nog de nodige kroegen.
De jaren '80
In 1980 werd op nummer 38 Rose's Cantina geopend: één van de eerste Mexicaanse restaurants in Nederland en het eerste van een hele reeks buitenlandse restaurants die nog zouden volgen in de Reguliersdwarsstraat.
Rondom Rose's Cantina zouden binnen een paar jaar de nieuwste horecazaken precies naast elkaar op een rijtje komen:
Oblomov
In 1982 werd naast Rose's Cantina, op nummer 40, Oblomov geopend. Dit was een luxe eetcafé dat als één van de eerste niet meer zoals gebruikelijk "bruin" was, maar licht en daarmee heel hip en trendy.
L'Entree
Rond dezelfde tijd zal op het naastgelegen nummer 42 de chi- que Salon Bar l'Entrée gekomen zijn, waarmee de Reguliers- dwarsstraat ook een uitgaansgelegenheid op hoog culinair en sociaal niveau kreeg:
Het interieur van Salon Bar L'Entrée
Richter
In 1981 was aan de andere kant van Rose's Cantina, op num- mer 36, discotheek 36 op de schaal van Richter geopend, die al gauw de één van de meest spraakmakende zaken van de stad zou worden.
Beide kanten
Bovenstaande waren echter geen van allen homozaken. Die zaten toendertijd allemaal ook min of meer op een rijtje, maar dan aan de overkant van de straat: Traffic op nummer 11, De Viking op nummer 17-19, Downtown op nummer 31 en April op nummer 37.
Men sprak daarom toen van de "goede kant" en de "verkeerde kant" van de straat, maar zonder dat dit denigrerend bedoeld was. De verschillende chique en trendy 'heterozaken' op de nrs. 36-42 trokken namelijk net zo goed hippe homo's, als dat de vernieuwende en creatieve homozaken nieuwsgierige hetero's aantrokken.
Wilde jaren
Met al deze nieuwe en hippe zaken was de Reguliersdwarsstraat begin jaren '80 trendsettend in het Amsterdamse uitgaansleven, zowel voor homo's als voor hetero's.
Eind jaren '80 kwam vanuit de omgeving concurrentie op van grote nieuwe discotheken: in 1987 opende RoXY aan het Singel en Escape aan het Rembrandtplein en in 1989 de iT in de Amstelstraat.
Daarmee werden de jaren '90 ingeluid, de jaren van een tot dan toe ongekende dans- en clubcultuur. Die kwam met name tot uiting kwam in grote wilde houseparty's, waar alles wat mogelijk was ook gebeurde.
In de Reguliersdwarsstraat trokken mannen en vrouwen, homo's en hetero's en alles wat daartussen zat en daarbuiten viel in discotheek Richter de nacht door, na desgewenst de avond wat alternatiever in gaydancing Havana te zijn begonnen.
Scheiding
In de tweede helft van de jaren '90 kwam er geleidelijk een eind aan deze wilde jaren: nadat al in 1994 de iT quasi samen met Manfred Langer gestorven was, sloot in 1996 Richter de deuren en ging in 1999 aan de Singel RoXY in vlammen op.
De housefeesten gingen een eigen leven leiden en groeiden uit tot steeds massalere (open air) events. Daarnaast ontstonden er nieuwe clubs waar meer gespecialiseerde muziekgenres gedraaid werden.
Zo werd in de Reguliersdwarsstraat in 1998 op nummer 12 de Urban Club Ministry geopend en bevond zich tegelijkertijd aan het andere uiteinde van de straat, op nummer 108-114 de Caribbean Club Margaritas.
Die laatste maakte in 2001 plaats voor Jantjes Verjaardag, een zaak volgens het populaire feestcafé-concept.
Verschuivingen
Zoals laatstgenoemde zaken laten zien, zijn de op hetero's gerichte clubs en café's in de jaren '90 naar de uiteinden van de Reguliersdwarsstraat verschoven.
In het oostelijke gedeelte domineert sinds 2006 homocafé 't Leeuwtje het centrale deel van de straat, met aan de ene kant Jantjes Verjaardag als uitloper van het Rembrandtplein en een café als De Duivel dicht bij de Vijzelstraat.
In het westelijke gedeelte is eveneens het middenstuk van de straat het nagenoeg exclusieve domein geworden van de massieve homohoreca aldaar. De heterozaken bevinden zich hier allemaal richting het Koningsplein.
Eetcultuur
Ondertussen was vanaf eind jaren '90 vanuit New York en Lon- don het fenomeen van buitenshuis dineren ook naar Nederland overgewaaid. In de Reguliersdwarsstraat kon men daarvoor terecht bij steeds meer restaurants: van de chique traditionele tot de betere buitenlandse keukens. Sichuan was zelfs het eerste Chinese restaurant in Europa dat een Michelinster ontving!
Met inmiddels bijna 25 verschillende eetgelegenheden is de Reguliersdwarsstraat nu één van de voornaamste restaurant- straten van Amsterdam.
Dineren in restaurant Teppanyaki Nippon
met uitzicht op de fraaie binnentuinen
(foto: www.diningcity.com)
Koetshuizen
Met name de voormalige koetshuizen aan de zuidkant van het westelijke deel van de straat waren ideaal om een chique res- taurant te beginnen.
Met hun brede gevels bieden ze een goede inkijk en dito uit- zicht en de achterliggende oude tuinen van de Herengracht- huizen maken het mogelijk om 's zomers in alle rust buiten te dineren, zoals eens slechts aan de zeer kleine kring van de welgestelde Amsterdamse elite was voorbehouden.
Links
- Over de iT: www.discotheek.it
- De Nachtnota van Nachtwacht Amsterdam (PDF - 2003)
- Over een Eigentijds horecabeleid in de binnenstad (2004)
- Artikel over 10 jaar feest! (2005)
- Amsterdamse horeca: opmars restaurants (2008)
|
